Γιατί είναι απαραίτητο να κάνουμε εμβόλια στα παιδιά?

Ποια είναι η λογική των εμβολιασμών, ποια είναι η δράση τους και πόσο, τελικά προστατεύουν

Η πρόληψη των νόσων αποτελεί προϋπόθεση για την προαγωγή της υγείας. Ένα από τα σπουδαιότερα επιτεύγματα στη διαδρομή της είναι η ανακάλυψη των εμβολίων. Γιατί πρέπει να κάνουμε όλα τα απαραίτητα εμβόλια, από ποια μέχρι ποια ηλικία και γιατί πρέπει να είμαστε συνεπείς; Η Αναστασία Μπαρμπούνη,MD, MSc,PhD, Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών, Παιδίατρος, Επιμελήτρια στην Εθνική σχολή Δημόσιας Υγείας, μας δίνει πολύτιμες πληροφορίες.

Πως «λειτουργούν» τα εμβόλια
Με απλά λόγια ,με τα εμβόλια εισάγουμε στον οργανισμό του παιδιού, τον ίδιο το μικροοργανισμό (ιό ή μικρόβιο) ή ένα μέρος του (κομμάτι). Ο μικροοργανισμός ή το ‘κομμάτι’ του μπορεί να είναι νεκρό ή εξασθενημένο. Η είσοδος του μικροοργανισμού προκαλεί απάντηση των αμυντικών μηχανισμών του παιδιού έτσι ώστε να παράγονται αντισώματα (προστατευτικά κύτταρα) που μπορούν να προστατεύουν από τη νόσηση. Τα αντισώματα αυτά εξουδετερώνουν τον μικροοργανισμό όταν αυτός προσπαθήσει να εισέλθει στον οργανισμό του παιδιού.

Από ποια ηλικία ξεκινούν οι εμβολιασμοί και πότε σταματούν;
Ο εμβολιασμοί ξεκινούν από τη πρώτη βρεφική ηλικία των 2 μηνών και πρακτικά ολοκληρώνονται μέχρι την ηλικία των 12-14 ετών. Ωστόσο, σε κάποιες περιπτώσεις που η μητέρα νοσεί (πχ. Ηπατίτιδα Β) ο εμβολιασμός ξεκινά από τη γέννηση Στην Ελλάδα ακολουθούνται οι συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τα εμβόλια που περιλαμβάνονται στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών .Στο Υπουργείο Υγείας λειτουργεί η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών η οποία εισηγείται την ένταξη νέων εμβολίων στο εθνικό πρόγραμμα. Το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών της Ελλάδος είναι από τα πιο ενημερωμένα της Ευρώπης.
Πρέπει όμως να τονίσουμε την αναγκαιότητα των επαναληπτικών δόσεων που γίνονται στην ενήλικο ζωή που συνήθως διαλάθουν της προσοχής μας .
Τα εμβόλια που γίνονται σε ενήλικες είναι το DTP τύπου ενηλίκου και στις ομάδες υψηλού κινδύνου τα εμβόλια έναντι της γρίπης και έναντι του πνευμονιοκόκκου .
Ένα άλλο πεδίο που τα τελευταίο χρόνια γίνεται επίκαιρο είναι οι εμβολιασμοί των ταξιδιωτών, καθώς υπολογίζεται ότι 1 δισεκατομμύριο άτομα κατ’ετος μετακινούνται από χώρα σε χώρα ,για αναψυχή ή εργασία , από τα οποία τα 50 εκατομμύρια στις αναπτυσσόμενες χώρες. Τα άτομα αυτά αντιμετωπίζουν πιθανούς κινδύνους έκθεσης σε λοιμώδη νοσήματα .Το είδος της προστασίας των ατόμων κατά τη διάρκεια του ταξιδιού τους ,εξαρτάται από τη χώρα που επισκέπτονται και τη πιθανότητα έκθεσής τους σε λοιμογόνους παράγοντες. Έτσι, οι ταξιδιώτες επιβάλλεται να ενημερώνονται πριν το ταξίδι τους από τα τμήματα Δημόσιας υγιεινής των Περιφερειών ή το αντίστοιχο τμήμα του ΚΕΕΛΠΝΟ.

Γιατί γίνονται τα εμβόλια;
Οι εμβολιασμοί αποτελούν βασική στρατηγική της πρωτογενούς πρόληψης και προστατεύουν τα άτομα από τη δυνητική ανάπτυξη της λοίμωξης αλλά και μειώνουν τη διασπορά της στην κοινότητα, μέσω της συλλογικής ανοσίας. Με τη συλλογική ανοσία περιορίζεται η δυνατότητα μετάδοσης ενός μικροοργανισμού από άτομο σε άτομο.
.
Τι είναι συλλογική ανοσία;
Ο στόχος των εμβολιασμών εκτός από την ατομική προφύλαξη κάθε ατόμου από την αντίστοιχη νόσο, είναι η επίτευξη ανοσίας σε όσο το δυνατό μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού. Με τον τρόπο αυτό κατασκευάζουμε ένα προστατευτικό τείχος για την αποφυγή επιδημιών.
Για την επίτευξη συλλογικής ανοσίας, επιβάλλεται ο εμβολιασμός για νοσήματα που η εμφάνιση τους στη χώρα μας είναι σπάνιος (π.χ. τέτανος, διφθερίτιδα, πολιομυελίτιδα). Οι νέες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες και η μετακίνηση των πληθυσμών μπορούν να αποτελέσουν τον πυρήνα επανεμφάνισης παλιών ξεχασμένων νοσημάτων, εάν δεν είναι καλά εμβολιασμένος ο πληθυσμός μας.

Στο ίδιο πλαίσιο, συνιστάται και ο αναμνηστικός εμβολιασμός των ενηλίκων.
Σύμφωνα με τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας όλα τα παιδιά μεχρι την ηλικία των δύο ετών θα πρέπει να έχουν ολοκληρώσει: 4 δόσεις από το εμβόλιο έναντι της διφτερίτιδας –τετάνου-κοκκύτη –πολιομυελίτιδας , 1 δόση έναντι ιλαράς –ερυθράς –παρωτίτιδος και 3δόσεις έναντι της ηπατίτιδος Β. Στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών υπάρχουν και άλλα χρησιμότατα εμβόλια.Τα προαναφερόμενα θεωρούνται τα απολύτως απαραίτητα.

Πηγή: Αναστασία Μπαρμπούνη (Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών, Παιδίατρος, Επιμελήτρια στην Εθνική σχολή Δημόσιας Υγείας)